มารู้จักข่ากันก่อน

ข่า (Kha), Galingale, Galanga

ชื่อวิทยาศาสตร์ Alpinia galanga Swartz

วงศ์ ZINGIBERACEAE

ชื่ออื่นๆ กฏุกกโรหิณี (Ka-tuk-ka-ro-hi-ni)

ถิ่นกำเนิด อินเดีย พม่า ไทย มาเลเซีย สิงคโปร์ บอร์เนียว

อินโดนีเซีย ฟิลิปปินส์

รูปลักษณะ ไม้ล้มลุก ลำต้นเป็นก้านกลมแข็ง ใบสีเขียวแข็งหนา มีดอกจากกอขึ้นไปเป็นช่อใหญ่สี ขาวประสีม่วงแดง ลูกกลมขนาดลูกหว้า ลงหัวเป็นปล้องๆ แง่งยาว มีสีขาวอวบ ข่าเป็นพืชที่มีลำต้นอยู่ใต้ดินเรียกว่า “เหง้า” มีข้อและปล้องเห็นได้ชัดเจน เนื้อในสีเหลืองและมีกลิ่นหอมเฉพาะลำต้นที่อยู่เหนือพื้นดินสูงถึง 2 เมตร ใบสีเขียวออกสลับข้างกัน รูปร่างรียาว ปลายแหลม ดอกออกเป็นช่อที่ยอด ดอกย่อยมีขนาดเล็กสีขาวนวล ด้านในของกลีบดอกมีสีแดงอยู่ด้านหนึ่ง ผลเปลือกแข็ง รูปร่างกลมรี

การปลูก
ข่าชอบที่ดอนดินร่วนซุย อุดมสมบูรณ์และชุ่มชื้นแต่ไม่ชอบน้ำขัง ฤดูปลูกที่เหมาะสมคือต้นฤดูฝน พรวนดินให้ร่วนซุยแล้วจึงขุดเหง้าข่าจากกอเดิม มาแบ่งให้เหง้ายาวประมาณ 15 - 20 เซนติเมตร มีตา 2 - 3 ตา ตัดรากเก่าออกเพื่อให้รากใหม่เจริญเติบโตได้เต็มที่ ขุดหลุมลึกประมาณ 50 เซนติเมตร วางเหง้าลงหลุม ๆละ 2 - 3 เหง้า กลบดินและรดน้ำให้ชุ่ม เมื่อข่าอายุได้ 2 - 3 เดือน หรือเริ่มแตกหน่อเหนือดินขึ้นมาควรใส่ปุ๋ยสูตร 15 - 15 - 15 อัตรา 20 กรัม/หลุม
การเก็บเกี่ยว

เก็บข่าอายุ 3 เดือนเป็นหน่าข่า อายุ 6 - 8 เดือนเก็บเป็นข่าอ่อน ข่าอายุ 1 ปี ขึ้นไปเก็บเป็นข่าแก่ ในช่วงนี้ข่าจะให้ผลผลิตดีมีน้ำหนัก ถ้าดินแห้งควรมีการรดน้ำเพื่อสะดวกต่อการขุดหรือถอนและลดความเสียหายต่อเหง้าข่า

ส่วนที่ใช้บริโภค

เหง้า, ดอก, หน่ออ่อน

สรรพคุณและส่วนที่นำมาใช้เป็นยา
ประโยชน์ทางอาหาร
การปรุงอาหาร คนไทยทั่วประเทศ รู้จักข่ากันเป็นอย่างดี โดยเฉพาะเหง้าแก่ เหง้าอ่อน และดอกข่า ถือได้ว่าเป็นผัก เหง้าแก่ใช้เป็นเครื่องปรุงรส แต่งกลิ่น และเป็นเครื่องปรุงสำคัญของต้มยำทุกชนิด และแกงบางชนิด ส่วนเหง้าอ่อน ต้นอ่อน และดอกอ่อน นำมารับประทานสดๆ หรือลวกให้สุก ใช้เป็นเครื่องจิ้มกับน้ำพริก เหง้าอ่อนสด ยังสามารถนำไปปรุงเป็นอาหารได้อีกด้วย เช่น ต้มข่าไก่ ตำเมี่ยงข่าไก่ หรือตำเมี่ยงข่า เป็นต้น

ประโยชน์ต่อสุขภาพร่างกาย
เหง้าอ่อนมีรสเผ็ด มีสรรพคุณเป็นยา ขับลมในลำไส้ แก้ปวดมวนไซ้ท้อง ดอกอ่อนก็มี รสเผ็ดกฃเช่นเดียวกัน เหง้าอ่อน 100 กรัม ให้พลังงานต่อร่างกาย 20 กิโลแคลอรี่ มีเส้นใย 1.1 กรัม แคลเซียม 5 มิลลิกรัม ฟอสฟอรัส 27 มิลลิกรัม เหล็ก 0.1 มิลลิกรัม วิตามินบี 1 0.13 มิลลิกรัม วิตามินบี 2 0.15 กรัม และวิตามินซี 23 มิลลิกรัม

เหง้าอ่อนและแก่ ใช้ทานเป็นยาขับลม แก้ท้องขึ้น ท้องเฟ้อ ทาภายนอกแก้โรคกลากเกลื้อน

หลังจากที่เราปลูกและดูแลมาพอสมควร
ขั้นตอนนี้ก็จะแปลงเป็นเงินกันละ

สำหรับเจ้านี้เขาปลูกแบบยกร่อง

 น้ำท่าสะดวกดี แต่ต้องไม่ให้น้ำท่วมแปลง เมื่อครบกำหนด ถึงเวลาขุดอุปกรณ์และเครืองมือ ใช้เสียบ ขุดให้ได้เหงาไม่ขาดและมีรอยมากไป  พอนำไปล้างให้สะอาดเอาเศษดินที่ติดออก ก็ตามรูป ดัดแปลงจากเครื่องพ่นยาอัดแรง สามชักนั่นละครับทำให้สะอาด ก่อนบรรจุลงถุงส่งให้ผู้ซื้อนำไปแปรเป็นรูปตามความต้องการตลาด